English
Skip navigation links
صفحه اصلی
آشنایی با علوم شناختی
دوره ها و دروس
آموزش
پژوهش
سایر فعالیتها
سامانه آموزشی
رایانامه
افراد
درباره ما
Skip navigation links
لیست
آزمایشگاه عصب شناختی (انسانی) 


Eye-tracker

آزمایشگاه  عصب شناختی (نورو پسیکولوژی ):

پژوهشکده علوم شناختی با در اختیار داشتن تجهیزات لازم، مجموعه­ای­ از نرم افزارهای تخصصی یا آزمونهای رایانه­ای و غیر رایانه­ای، ازجایگاه ویژه­ای برای انجام پژوهشهای نوین در حوزه علوم شناختی برخوردار است. مطالعه حافظه، ارزیابی قوای شناختی و هوشی بیماران روانی و آسیب دیدگان مغزی، اختلال اعتیاد و بررسی رفتار انسانها در شرایط مختلف از جمله زمینه­ها و طرحهایی است که در این آزمایشگاه مورد بررسی قرار می گیرند.  هم اکنون پژوهشکده با تعدادی از پزشکان و مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی برای ارزیابی کارکردهای شناختی در بیماران و نیز انجام طرحهای مطالعاتی همکاری دارد و آماده گسترش همکاری خود با دیگر مراکز مشابه می­باشد.

آزمایشگاه عصب شناختی پژوهشكده علوم شناختی به منظور ارزیابی کارکردهای شناختی در افراد سالم و بیماران مبتلا به سندرمهای روانپزشکی و مغزی تأسیس شده است. در این آزمایشگاه ، ابزارهای بررسی کاركردهای شناختی مغز انسان، آزمونهای نوروپسیكولوژیك در زمینه­های مختلف از قبیل : ارزیابی توجه (Attention)، حافظه (Memory)، كاركردهای اجرایی (Executive Functions)، ادراك (Perception)، تكانشگری  Impulsivity))، پاسخ به محركها، سنجش هوش و پرسشنامه­های گوناگون در زمینه ارزیابی بیماریهای خاص روانپزشكی و اختلالات رفتاری موجود می­باشد. این آزمایشگاه آماده همكاری با مراكز دانشگاهی و تحقیقاتی می­باشد. شایان ذكر است كه تاكنون پروژه­های بسیاری با استفاده از ابزارها و آزمونهای موجود در این آزمایشگاه، توسط اساتید و داتشجویان پژوهشکده و سایر موسسات و دانشگاهها انجام شده است و یا در حال انجام می­باشد.

آزمایشگاه عصب شناختی پژوهشکده از امکانات زیر برای انجام مطالعه های شناختی و روان شناختی برخوردار است:   
  

                                                                       دستگاه ها

·         دستگاه Eye Tracking

این دستگاه در تحقیقات رفتاری ، بررسی حركات چشم، سرعت حركت و وضعیت مردمك و قرنیه به كار می رود. این دستگاه مدل Eyelink II، ساخت کانادا و دارای دوربینهایی است که به صورت کلاه خود بر روی سر قرار می­گیرند. این نوع Eye tracking قابل استفاده در محیطهای آزاد که حرکات چشم فرد باید در حین حرکت بررسی شود نیز قابل استفاده می­باشد. این دستگاه، در مطالعات بررسی توجه بینایی به خصوص در حیطۀ علوم اعصاب، نوروسایكولوژی در كودكان و بزرگسالان، این دستگاه بسیار ارزشمند و قابل استفاده می باشد. در مطالعات اخیر با موضوعات یادگیری و زبان به وسیله این سیستم، توجه خاصی صورت گرفته است.   

·        




·       دستگاه (
EMG )Electromyography  

این دستگاه به الكترومیوگرافی عضلات چهره و اندامها می­پردازد و واكنشهای الكتروفیزیولوژیكی كه خارج از اراده فرد هستند را نشان می­دهد. در مطالعات علوم اعصاب این دستگاه بسیار ارزشمند است و برای مثال در مطالعه ابعاد فیزیولوژیك و شناختی هیجانات چهره، بررسی عضلات صورت كه نقش مؤثری در بیان هیجانات مختلف دارند، مورد استفاده قرار می گیرد.

·         ·     دستگاه ( TMS )Transcranial Magnetic Stimulation

امروزه، مطالعات الكترو مغناطیسی مغز و بررسی ابعاد فیزیولوژیك آن موجب شناخت بیشتر محققان از مغز شده است. از جمله تحریك یا مهار مغناطیسی قسمتهای مختلف مغز به وسیله دستگاه TMS توسط محققان علوم شناختی است که در حین اجرای تكالیف بینایی و شنوایی انجام می گیرد. این دستگاه می تواند ما را در شناسایی عملكرد قسمتهای مختلف مغز سالم یاری کند. امروزه، از این وسیله با تایید FDA آمریكا برای درمان افسردگی و سكته­های مغزی نیز استفاده می­شود. دستگاه TMS موجود در مرکز، محصول کمپانیMedtronic  فنلاند است که دارای دو نوع کویل می­باشد.

·        دستگاه (ERP )        Event-Related Potential 

دستگاه ERP ساخت کمپانی ANT هلند است. آمپلی فایر این دستگاه قابلیت ثبت 64 کانال را دارد. کلاه استفاده شده wave Guard  است یعنی تا حد ممکن از اثرات نویز و امواج مغناطیسی بر امواج الکتریکی می کاهد و لذا قابلیت استفاده همزمان با TMS را هم دارد. نرم افزار تولید تکالیف آزمایشگاهی به نام eevoke در محیط excel طراحی شده است و نرم افزار پردازش سیگنال ASA قابلیت انتقال فایلهای ذخیره شده را به محیط MATLAB داراست. در عین حال، امکان محاسبه مشخصات سیگنال و انتقال آنها به محیط excel نیز وجود دارد. یکی از توانمندیهای ASA در آنالیز فرکانسی، wavelet و نیز نمایش 3 بعدی پردازشها در نواحی مختلف سر می­باشد.

  

· دستگاه (TDCS ) تحریک جدار جمجمه ای با جریان مستقیم     Transcranial Direct Current Stimulation


مشخصه اصلی این دستگاه استفاده از جریان مستقیم
(DC) در حد 1 تا 3 میلی آمپر می باشد. برای تحریک الکتریکی پوست سر از دو الکترود مثبت و منفی استفاده می شود. جریان از الکترود آند (قطب منفی) به الکترود کاتد (قطب مثبت) برقرار میگردد طبیعی است که هر چه میزان جریان الکتریکی بالاتر باشد اثرات بیشتری مورد انتظار خواهد بود. اندازه الکترودهای مورد استفاده 25 الی 35 سانتی متر مربع می باشد که برای برقراری اتصال مناسب بین دو الکترود و پوست سر از خیس کردن الکترود با آب معمولی یا محلول آب نمک یا کرم های مخصوص استفاده می گردد.

 



    
آزمون های رایانه ای

   آزمون CANTAB

Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery     

  این مجموعه كامپیوتری شامل 15 آزمون می­باشد كه جهت بررسی حافظة دیداری، حافظه كاری، توجه و برخی از کارکردهای اجرایی و تصمیم گیری مورد استفاده قرار می­گیرد. این مجموعه برای تشخیص بالینی مانند تشخیص بیش فعالی، كمبود توجه و اختلالات قشر فرونتال به كار می­رود. آزمودنی در تمامی مراحل فقط با لمس كردن صفحه كامپیوتر به آزمونها پاسخ می­دهد و نتایج آن نیز به صورت كامپیوتری نمره گذاری می­شود. برخی از آزمونهای این مجموعه در جدول زیر معرفی شده است:

Executive function, working memory and planning tests

 

Intra-/Extra-dimensional Set Shift (IED)

 

Stocking of Cambridge (SOC)

 

Spatial Span (SSP)

Visual memory tests

Attention tests

Delayed Matching to sample (DMS)

Choice reaction Time (CRT)

Paired Associates Learning (PAL)

Match to sample Visual Search (MTS)

·         آزمون عملكرد پیوسته كانرز   Continuous Performance Test II Conners'

  آزمونCPT II  یا عملكرد پیوسته، آزمونی است كه جهت بررسی توجه پایدار ،حافظه كاری و تكانشگری به کار می رود. آزمون CPT انواع مختلفی دارد كه نوع كانرز II آن در این مركز موجود است و در اختلالات مختلفی از جمله بیش فعالی و كمبود توجه، افسردگی و اختلالات قشر فرونتال از آن استفاده می­شود و به خصوص در سنجش اختلال كمبود توجه و تكانشگری از پایایی بالایی برخوردار است. در ضمن در مطالعات سایكوفیزیك و رفتاری برای ارزیابی توجه و تکانشگری نیز از آن استفاده می­شود. 

 

·         نرم افزار E-Prime

E-Prime یكی از نرم افزارهای معتبر برای طراحی آزمونهایی است كه در آنها چگونگی پاسخ آزمودنی به محركهای مختلف ارزیابی می­شود. از این نرم افزار در مطالعات سایكوفیزیك، طراحی تكلیف برای مطالعات ثبت سیگنال مانند ERP (پتانسیل وابسته به رخداد) و TMS و ... نیز استفاده می­شود.

  

     

آزمون های غیر كامپیوتری

·         آزمون استروپ، نوع ویكتوریا          Stroop Test

این آزمون روش نوروسایكولوژیك رایجی برای ارزیابی كاركردهای اجرایی، توجه انتخابی و تمركز به شمار می­رود. در این آزمون، آزمودنی باید رنگ واژه­هایی را كه با رنگهای مختلف نوشته شده است بدون توجه به معنای آنها بیان کند. این آزمون برای سنجش عملكرد لوب فرونتال نیز مورد استفاده قرار می­گیرد.

·         آزمون دسته بندی كارت ویسكانسین    (WCST) Wisconsin Card Sorting Test

آزمون ویسکانسین به عنوان ابزاری برای سنجش كاركردهای اجرایی مورد استفاده قرار می گیرد. موفقیت در انجام این آزمون نیازمند برنامه ریزی راهبردی، توانایی انتزاع، انعطاف پذیری ذهنی، رفتار معطوف به هدف، جستجوی سازمان یافته و كنترل پاسخهای تكانشی است. این آزمون به طور گسترده برای سنجش عملكرد لوپ فرونتال مورد استفاده قرار گرفته می­گیرد.

·         آزمون نگهداری بینایی بنتون                    Benton Visual Retention Test

آزمون بنتون جهت ارزیابی حافظه بینایی، ادراك بینایی و توانایی سازمان دهی دیداری به كار می­رود. تفسیر كیفی نتایج این آزمون اطلاعات سودمندی را درباره نوع و محل احتمالی ضایعه مغزی در افراد مشكوك به آسیب مغزی، در اختیار می­گذارد.

·         آزمون اشكال پیچیده ری                              Rey Complex Figure Test

تكلیف این آزمون شامل كپی كردن اشكال هندسی پیچیده و سپس بازسازی آنها از حافظه است. هدف این آزمون ارزیابی ادراك بینایی - حركتی و حافظه بینایی است در عین حال به وسیله این آزمون، امكان ارزیابی كاركردهای اجرایی چون برنامه ریزی، راهبردهای حل مسأله و مهارتهای سازمان­دهی نیز وجود دارد. این آزمون برای سنجش عملکرد لوب فرونتال كاربرد خواهد داشت.

 ·         آزمون توجه و جستجوی دیداری    Test Visual Search & Attention

این آزمون شامل 4 تكلیف جستجو است كه طی آنها آزمودنی باید علامت هدف را از میان سایر محركها پیدا كند. هدف این آزمون، ارزیابی دقت دیداری و توجه مستمر در بزرگسالان است. همچنین از طریق بررسی جداگانه عملكرد آزمودنی در سمت چپ و راست تكلیف، می توان به نقصهای دیداری یا غفلت فضایی یك طرفه در آزمودنی نیز دست یافت.

·         آزمون تصویر جای گرفته شده                   Embeded Figure Test

این آزمون جهت ارزیابی جستجوی دیداری و ردیابی اشكال در زمینه به كار می­رود. آسیب مغزی به طور كلی و ضایعه نیمكره راست و ناحیه قدامی مغز به طور خاص، منجر به عملكرد ضعیف­تر در این آزمون می­گردد.

·         آزمون ردیابی                                       (CTT) Trails  Test Color

هدف از این آزمون ارزیابی سرعت توجه و جستجوی دیداری – فضایی است. عواملی چون انعطاف پذیری ذهنی و سرعت حركتی، عملكرد آزمودنی در این آزمون را بهبود می­بخشند و در مقابل آسیب مغزی، الكلیسم، سوء مصرف مواد و آلزایمر منجر به كاهش عملكرد فرد می­شوند. این آزمون از جمله آزمونهای مورد استفاده جهت ارزیابی كاركردهای اجرایی نیز می­باشد.

·         آزمون مختصر هوش كافمن            Kaufman Brief Intelligence Test  

این آزمون یك مقیاس هوشی كلامی و غیر كلامی مختصری است كه در دامنه سنی 90-4 سال قابل اجراست. دو خرده آزمون آن شامل لغات و ماتریسهاست كه اولی دانش لغوی و مفهوم سازی كلامی را ارزیابی می­كند و خرده آزمون دوم مهارتهای غیر كلامی و توانایی حل مسأله را اندازه گیری می­نماید.

·         آزمون پنج نقطه                        Five Point Test

هدف از این آزمون ارزیابی تولید اشكال جدید در یك زمان محدود می­باشد. از آزمودنی خواسته می­شود با استفاده از پنج نقطه، هر مقدار شكل جدید که می­تواند، خلق كند. این آزمون برای ارزیابی كاركردهای اجرایی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. 

·         آزمون حافظه دیداری پیوسته    (CVMT) Continuous Visual Memory Test  

این آزمون شامل 3 تكلیف است كه آزمودنی باید از میان یك مجموعه 112 عددی طرحهای پیچیده كه با ترتیب سریعی ارائه می‌شوند، محرك جدید را از محرك قدیمی (تكراری) تشخیص دهد. حافظه بازشناسی و توانایی آزمودنی در درك و تمایز محرك توسط این آزمون به خوبی ارزیابی می­شود.

·         آزمون حافظه وكسلر              ( WMS )  Wechsler Memory Scale

این آزمون حافظه شامل 7 خرده آزمون است كه اطلاعات مفیدی را در زمینه­های مختلف از جمله توجه، هوشیاری ذهنی، جهت یابی، حافظه بینایی و توانایی یادگیری آزمودنی فراهم می­سازد. نمره كل حافظه از جمع نمرات خرده آزمونها به دست می­آید و به عنوان بهره حافظه (MQ) شناخته می­شود. این اطلاعات همچنین به منظور تمایز بین اختلالات ساختاری و كنشی حافظة كمك كننده است.

·         آزمون های هوش وكسلر          Wechsler Intelligence Scales

آزمون های هوشی وكسلر در سه محدوده سنی 6-4 سالگی برای کودکان پیش دبستان ([1]WPPSI) ، 16-6 سالگی برای کودکان ([2]WISC) و 17 سال به بالا برای بزرگسالان ([3]WAIS) به کار می­رود. این آزمون حوزه­های مختلفی از تواناییهای ذهنی را ارزیابی می­كند و در پایان سه نمره، هوشبهر كلامی، هوشبهر عملی و هوشبهر كلی، به دست می­دهد. از ویژگیهای دیگر این آزمون، بررسی عملكرد آزمودنی در تشخیص آسیب مغزی، اختلالات یادگیری و برخی ویژگیهای شخصیتی فرد می­باشد.

 

1- Wechsler Preschool and Primary Scale Intelligence

 
2- Wechsler Intelligence Scale for Children


3- Wechsler Adult Intelligence Scale

·         آزمون ریون  Raven

این آزمون دارای دو فرم كودكان و بزرگسالان است و ابزار معتبری برای سنجش هوش غیر كلامی به شمار می رود.

 

   

        

پرسشنامه­ها ی موجود جهت ارزیابی اختلالهای روان پزشكی

1-      پرسشنامه كانرز      Parent Rating Scale-Revised   Conner's

این پرسشنامه جهت ارزیابی اختلال بیش فعالی و كمبود توجه در كودكان و نوجوانان، بزرگسالان  مورد استفاده قرار می­گیرد.

الف) کانرز بزرگسالان، در دو فرم کوتاه و بلند، به دو شکل Self-report و Observer-report موجود می­باشد.

ب) کانرز کودکان، در دو فرم والدین و معلم، و بلند و کوتاه موجود می­باشد. 

2-      مقیاس وسواسی _ جبری یل_ براون نوع كودكان                                                                 (CY-BOCS)  Children's Yale-Brown Obsessive-Compulsive Scale

این مقیاس برای ارزیابی اختلال وسواسی – جبری در كودكان و نوجوانان مورد استفاده قرار می­گیرد.

3-      پرسشنامه تواناییها و مشكلات     ( SDQ ) Strength and Difficulties Questionnaire

این پرسشنامه كه در سه نوع والدین، آموزگاران و گزارش شخصی موجود می­باشد، جهت ارزیابی مشكلات رفتاری و هیجانی در كودكان و نوجوانان استفاده می­شود.

4-      پرسشنامه SNAP                        Swanson Nolan and Pelham Questionnaire

این پرسشنامه بر اساس ملاكهای تشخیصی DSM-IV برای تشخیص اختلال بیش فعالی و كمبود توجه طراحی شده است.

5-      مقیاس تشخیصی سندرم آسپرگر           (ASDS) Asperger Syndrome Diagnostic Scale

این مقیاس برای تشخیص سندرم آسپرگر در كودكان و نوجوانان مورد استفاده قرار می­گیرد و شامل 5 بخش است كه به روشنی رفتارهای قابل اندازه گیری، قابل مشاهده و خاص را توصیف می­كند. این مقیاس می­تواند توسط والدین یا افراد متخصص در خانه و مدرسه تكمیل شود.  

6-      مقیاس درجه بندی اوتیسم كودكی           (CARS) Childhood Autism Rating Scale

مقیاس درجه بندی اوتیسم كودكی (CARS)، یك مقیاس درجه بندی رفتار، شامل 15 بخش است كه به منظور شناسایی كودكان مبتلا به اوتیسم و متمایز كردن آنها از كودكان عقب افتاده ذهنی ساخته شده است. همچنین این مقیاس كودكان مبتلا به اوتیسم خفیف تا متوسط را از متوسط تا شدید متمایز می­سازد.

7-      مقیاس شدت كلی تیك یلYale Global Tic Severity Scale       

این مقیاس جهت ارزیابی شدت علائم تیك استفاده می­شود.

8-      مقیاس (SADS ) Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia

این مقیاس كه یك مصاحبه تشخیصی است، برای تشخیص اختلالات روانپزشكی در بزرگسالان مورد استفاده قرار می­گیرد.

9-      مقیاس (K-SADS)for Kids        Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia

این مقیاس كه یك مصاحبه تشخیصی است، برای اختلالات روانپزشكی در كودكان و نوجوانان استفاده می شود.

10-   فهرست علائم رفتاری در كودكان      (CBCL  ) Children Behavior Checklist

این پرسشنامه جهت ارزیابی مشكلات رفتاری و هیجانی در كودكان و نوجوانان مورد استفاده قرار می­گیرد.

11- مقیاس درجه بندی خشم نوجوانان    (AARS)Adolescent Anger Rating Scale

این پرسشنامه حاوی 41 عبارت برای ارزیابی شدت و فراوانی تظاهر خشم است كه اختصاصاً سه بعد ویژة الگوهای مرتبط با خشم یعنی خشم ابزاری، خشم واكنشی و كنترل خشم را ارزیابی می­كند.  

12-   پرسشنامه افسردگی بك                        (BDI) Beck Depression Inventory

در این پرسشنامه بالینی، نشانه های افسردگی توسط بیمار به شیوه خودآزمایی درجه بندی می­گردد و از طریق آن میزان افسردگی و حوزه­های مختلف آن ارزیابی می­شود.

13-  پرسشنامه افسردگی كودكان( ماریاكواس)  Maryacovas Children Depression Questioner

هدف از این آزمون ارزیابی میزان افسردگی در كودكان به عنوان مكمل تشخیص بالینی است.

14-   مقیاس كنترل راتر                  Rater Control Scale

این آزمون جهت سنجش انتظارات فرد درباره منبع كنترل به كار می­رود.

15-   پرسشنامه مفهوم خویشتن بك                  (SCT) Self-Concept Test

این آزمون، فرد خود را با كسانی كه می شناسد مقایسه می­كند و یك معیار خود گزارشگری از نگرش او نسبت به خودش به دست می­دهد.

16-   مقیاس رشد اجتماعی واینلند            Vineland Social Maturity Scale

این آزمون یك مقیاس تحولی برای ارزیابی رشد اجتماعی است كه در افراد مبتلا به عقب ماندگی ذهنی به كار می­رود. ارزیابی در چهار حیطه ارتباطات، تواناییهای روزمره، مهارتهای اجتماعی و حركتی صورت می­گیرد. براساس نمرات آزمودنی می­توان سن اجتماعی (SA)[1] و  بهره اجتماعی (SQ) 2 فرد را محاسبه نمود.

17-   مقیاس درجه بندی رفتاری كاركردهای اجرایی

                      (BRIEF)Behavior Rating Inventory of Executive Function

این پرسشنامه جهت ارزیابی عملكرد رفتاری و حل مسئله (كاركردهای اجرایی) در كودكان و نوجوانان بر اساس مشاهده رفتارهای آنان به کار می­رود. 

18-   فهرست علائم تروما در كودكان

                                 (TSCC)Trauma Symptom Checklist for Children

یك مقیاس خود گزارشگری از ناراحتی پس از تروما و علایم روان شناختی مرتبط با آن است. هدف این مقیاس ارزیابی كودكانی است كه حوادث تروماتیك از قبیل سوء استفاده جسمی یا جنسی، قربانی شدن توسط همسالان، مرگ افراد مهم، خشونت علیه دیگران و بلایای طبیعی را تجربه كرده­اند.

19-    آزمون رورشاخ          Rorschach Test

این آزمون یکی از آزمونهای فرافکن ارزیابی شخصیت است که شامل 10 عدد کارت با لکه‌های متقارن نامنظمی از جوهر می­باشد که به فرد مورد معاینه نشان داده می‌شود. ۵ تا از لکه‌ها سیاه و سفید ۲ تا سیاه و قرمز و ۳ تا هم رنگی اند. از فرد مورد معاینه خواسته می‌شود بگوید چه تلقی و تفسیری درباره هر کارت دارد و لکه جوهر را به چه چیزی تشبیه می­کند.



 

1- Social Age
2- Social Quotient

 

 
© تمامی حقوق مادی و معنوی اين سايت برای پژوهشکده علوم شناختی محفوظ است.
پژوهشکده علوم شناختی | 1396 - 1379